Afgelopen december is Livingstone medewerker Linda samen met vrijwilliger Jantine naar Bosnië geweest. Daar zijn ze op bezoek geweest bij projectleider Nermin Begovic en hebben zij samen met hem mensen thuis bezocht en het werk van de Livingstone teams bekeken. Nieuwsgierig naar wat zij allemaal hebben meegemaakt? Lees dan het onderstaande sfeersverslag van Jantine.
Benieuwd naar de werkvakantie naar Bosnië van aankomende zomer? Klik dan hier
Sfeerverslag Bosnië
9 december 2009
Na een reis van een paar uur kwam ik op Schiphol aan, waar ik met Linda had afgesproken. We hadden online ingecheckt, dus nadat we onze bagage hadden ingeleverd, konden we nog even een kopje cappuccino drinken voor we het vliegtuig instapten. Tijdens de reis hebben we gezellig gekletst over van alles en nog wat, wat gelezen en geslapen. De hele reis verliep goed en op Sarajevo International Airport stond Nermin ons al op te wachten om naar Bugojno te gaan.
Onderweg ben ik echt in slaap gevallen, maar van Linda hoorde ik dat Nermin toen al heel veel heeft verteld over zijn missie; Mensen Jezus laten zien door praktische hulp te bieden en activiteiten voor kinderen te organiseren. Ook vertelde hij heel veel over de oorlog; de problemen tussen moslims en christenen die er in veel opzichten nog steeds is. Ik vind het nauwelijks te bevatten wat een oorlog met mensen, maar nu vooral met Nermin heeft gedaan.
We waren te gast bij Nermin en zijn gezin. Zij zijn heel gastvrije mensen, die echt alles willen delen. We sliepen volgens mij in het bed van Nermin en zijn vrouw. Hun dochters hadden hun pantoffels voor ons afgestaan en we kregen heel veel eten aangeboden. Heel lief allemaal.
10 december 2009
Nermin heeft ons vandaag mee op stap genomen. We hebben veel mensen bezocht, waar teams afgelopen zomer hebben geholpen. Tussendoor vertelde Nermin veel verhalen over de oorlog en over zijn missie. Ook vind hij het leuk om de omgeving te laten zien en over de geschiedenis te vertellen.
In Bugojno heeft een hevige strijd gewoed tussen moslims en christenen. De moslims hebben deze oorlog gewonnen en de meeste christenen verdreven. Inmiddels is het overgrote deel van Bugojno en omgeving moslim. Het aantal christenen wat er woont is laag. Christenen voelen zich vaak geïntimideerd. Ze leven naast elkaar, maar toch van elkaar gescheiden. Voor de oorlog waren bijvoorbeeld scholen gemixt. Nu zijn er islamscholen, katholieke scholen en protestante scholen. Ook cultuurhuizen zijn gescheiden. Nermin spreekt vaak christenen in moslimdorpen. Zij geven aan dat het moeilijk is om in een moslimdorp te leven.
De kerk waar Nermin voorganger is heeft ongeveer 20 gemeenteleden. Zij dragen echt bij aan de opbouw van de gemeente door ook de handen uit de mouwen te steken. Zij helpen bijvoorbeeld met het bezorgen van voedselpakketten bij de armsten. Nermin krijgt van Dorcas, MWB en een amerikaanse organisatie voedselpakketten en schoenendozen voor kinderen.
Met Nermin zijn we bij twee scholen gaan kijken. Deze zitten in hetzelfde gebouw. Eén school is voor kinderen met een verstandelijke handicap. Zij krijgen onderwijs op hun eigen niveau en veel persoonlijke aandacht. We zijn in een klas geweest en het was mooi om te zien dat de kinderen het naar hun zin hebben.
De andere school is een protestante kleuterschool. Op deze school zit ook de zoon van Nermin. De kleuterschool heeft heel veel ruimte, maar er zitten maar 60 kinderen op, terwijl het voor de oorlog ongeveer 300 waren. Ouders betalen € 70.- per maand voor onderwijs. Dit is best een hoog bedrag als je bedenkt dat veel ouders maar een laag inkomen hebben. De inkomsten dekken de kosten niet, maar er moet wel veel gebeuren om het gebouw te onderhouden. Buiten moeten de kozijnen worden gerepareerd en geschilderd en binnen moet het tapijt worden vervangen. Binnen ziet het er wel heel gezellig uit met muurschilderingen en versiering.
Resul en Indira hebben twee kinderen. Een zoon van een jaar of 12 en een dochter van 2. Resul heeft geen baan meer en kan volgens Nermin niet zo goed onder een baas werken, vanwege zijn trots. Hij maakt nu vishaakjes, maar heeft niet voldoende inkomsten om zijn gezin en moeder te onderhouden. De badkamer daar is aan een opknapbeurt toen. Afgelopen zomer heeft een team daar het huis geschilderd en het tapijt gereinigd. We werden heel gastvrij ontvangen, deden onze schoenen buiten op de mat uit en hebben een tijdje foto’s gekeken van toen de teams er waren. Erg dankbare mensen.
We zijn ook naar een dorpje vlakbij Bugojno gereden, naar een gezin die was geholpen door een badkamer te maken. De man des huizes heeft in de gevangenis gezeten. De vrouw runt het gezin en is een tijdje naar de kerk gekomen. Nadat ze geholpen was is ze niet meer in de kerk geweest. Nermin vindt het moeilijk om te zien dat mensen oprecht naar de kerk (lijken te) komen, maar niet meer komen als ze hulp hebben gehad.
’s Middags zijn we in een ander dorp geweest waar oma, moeder en zoon wonen. Een dochter van 16 is al getrouwd. Moeder werkt in een koffiehuis, zoon rijdt graag motor. Het hele kleine, maar knusse huisje is in de zomer van 2008 geverfd en schoongemaakt. De buurman is imam en de rest van het dorp is ook moslim. Dit gezin is christen, maar voelt zich erg geïntimideerd door de omgeving en durft niet meer naar de kerk te komen. Ze waren wel heel dankbaar dat hun huisje er zo mooi uitzag.
Als laatste van de dag zijn we naar een zolderwoning geweest waar een moeder met 3 zonen wonen. De zonen waren allemaal van een andere man. Eén zoon werkt heel hard, maar verdient weinig. Hij heeft een vriendin in Zweden en wil met haar trouwen. Ze willen ook in Zweden gaan wonen. De jongste zoon maakt veel problemen, wil niet naar school en is misschien verslaafd aan drugs. Afgelopen zomer heeft een team deze woning geschilderd. De moeder was niet gedient van stelletjes-gedrag van een paar teamleden en wil nu deze zomer geen team in haar huis. Ze vond het wel heel fijn dat wij langskwamen. Het leek wel alsof ze iets terug wilde doen; we werden volgestopt met eten. Eerst kregen we een koekje, maar die namen we niet, dus kregen we een heel groot stuk taart, sap, koekjes, snoepjes en als toetje een stuk fruit. Heel lief allemaal.
Bij Nermin thuis hebben we ook weer heel lekker gegeten. De vrouw van Nermin is een supergastvrouw en vindt het ook heel leuk om gasten te hebben. Ze vertelt heel enthousiast, vraagt van alles, zelfs als je er niets van begrijpt. Echt een leuk mens. Het hele gezin doet mee aan de missie die Nermin heeft. Of eigenlijk kun je beter zeggen dat het gezin een gezamenlijke missie heeft. Dat is heel mooi om te merken. Samen voor Jezus leven.
Na het eten hebben we een avondwandeling gemaakt en zijn we rondgeleid door de stad. De twee dochters van Nermin spreken goed engels en willen van alles van ons weten en ook het zoontje is niet verlegen en vraagt constant onze aandacht. Eli, de zoon, heeft een auto-immuunziekte. Zijn haar is vorig jaar plotseling uitgevallen. Verder is hij helemaal gezond, maar kaal. Nermin en zijn vrouw vertellen dat ze het er wel moeilijk mee hebben.
11 december 2009
Na de Bosnian Coffee en het ontbijt, wat bestond uit worst, zijn we weer met Nermin op stap gegaan. Nu richting Donji Vakuf, waar Nermin met zijn gezin in de zomer woont.
We wilden bij een heel aantal mensen op bezoek gaan, maar de meesten waren niet thuis. Bij 1 man hebben we een MWB-voedselpakket achtergelaten. Deze man dacht alles goed voor elkaar te hebben tot zijn ouders overleden. Hij speelde basketbal in Zwitserland en wilde een koffiebar beginnen. Nu is hij werkloos en heeft hulp nodig.
We zijn nog wel bij een orthodoxe oude vrouw geweest. Zij woont samen met haar zoon, die voor haar zorgt. In de oorlog heeft ze 2 kinderen verloren. Ook zij was geholpen door de kerk en door LST.
In het huis van Nermin in Donji Vakuf hebben we bekeken wat de teams van de zomer hebben gedaan en wat Nermin daarna zelf nog heeft gedaan. Om kosten te besparen wil hij hier de teams onderbrengen, zodat er extra geld is om anderen te helpen. In de zomer woont hij in het huis op de begane grond, de teams kunnen dan boven slapen. Er is plek voor 12 – 15 personen. Nermin stookte de kachel nog even voor ons op, gewoon omdat hij het leuk vindt om vuur te maken. Hij vindt het moeilijk om te zien dat er zoveel werkloosheid is en zoveel verschil wordt gemaakt tussen moslims en christenen.
Daarna zijn we nog bij een man geweest, die voor de oorlog een goedlopende koffiebar had. Na de oorlog liep het niet meer, misschien omdat hij geen moslim is. Nu is hij werkloos. Aan zijn huis moet veel gebeuren, er was ook al het een en ander gedaan. Hij was heel dankbaar met alle hulp die hij heeft gekregen.
Nermin vindt het ook echt leuk om de omgeving te laten zien. Hij nam ons nog mee de bergen in, door de sneeuw, om een dorp te laten zien waaar mensen van de regering wonen. De wegen naar dit dorp toe zijn ook allemaal geasfalteert. Nermin zegt dat de regering nogal corrupt is en alleen maar aan zichzelf denkt.
12 december 2009
Vandaag gaan we Sarajevo zien. We namen afscheid van het gezin van Nermin en bedankten ze voor hun gastvrijheid. Nermin bracht ons weg. Eerst onze spullen naar onze overnachtingsplek brengen, om vervolgens een rondleiding door de stad te krijgen. In een eettentje hebben we een typisch Bosnisch gerecht gegeten – Cevapcici – gegrilde gehaktballetjes met pitabrood en uitjes. Toen we weer bij de kerk kwamen, waar we verbleven, hebben we afscheid genomen van Nermin, zijn we even gaan relaxen en hebben boodschappen gedaan voor het avondeten. Daarna hebben we op de joodse begraafplaats van het uitzicht over Sarajevo genoten.
|
Sfeerverslag Bosnië